Nöbetçi Eczaneler
Genel Çerçeve
Türkiye, mevsimlik tarım başta olmak üzere çocuk işçiliğinin yoğun görüldüğü alanlarda yalnızca çocukları sahadan çekmeye odaklanmayan; aileyi destekleyen, işveren davranışlarını dönüştüren, yaşam koşullarını iyileştiren ve eğitim erişimini güçlendiren bütüncül bir model uygulamaktadır. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, İŞKUR, SGK ve Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı birimleri ile yürütülen eşgüdümlü çalışmalar, çocuk işçiliğiyle mücadelede kapsayıcı bir yapıyı ortaya çıkarmaktadır.
Türkiye genelinde kurulan Çocuk İşçiliği ile Mücadele Birimleri, risk altındaki çocukların tespiti, yönlendirilmesi ve takibi konusunda en kritik rolü oynayan saha yapılarıdır. Mücadele; METİP fonları, Avrupa Birliği kaynakları, UNICEF ve ILO destekli projeler gibi çoklu finansman mekanizmalarıyla sürdürülmektedir.
Cumhurbaşkanlığı 2024/5 Genelgesi: Merkez ve Yerel Yapıların Entegre Edilmesi
2024 yılında yürürlüğe giren Mevsimlik Tarım İşçileri konulu Cumhurbaşkanlığı Genelgesi, çocuk işçiliğinin önlenmesine yönelik koordinasyonu geniş bir yönetişim çerçevesine oturtmuştur. Bu kapsamda Çalışma ve İş Kurumu İl Müdürlükleri, Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlükleri, METİP koordinatörleri ve yerel aktörler tarafından sekiz ilde bölgesel çalıştaylar düzenlenmiştir.
14 Şubat 2025’te Mevsimlik Tarım İşçiliği İzleme ve Değerlendirme Kurulu’nun ilk toplantısı gerçekleştirilmiş, böylece hem karar alma süreçleri hızlanmış hem de sahadaki uygulamalar kurumsal ve sürdürülebilir bir zemine taşınmıştır.
Mevsimlik tarım işçilerinin çalışma ve yaşam koşullarını izlemek amacıyla geliştirilen e-METİP sistemi, çocuk işçiliği riskinin tüm sektörlerde takip edilmesini sağlayacak şekilde genişletilmiştir. Sistem sayesinde risk altındaki çocuklar anlık olarak izlenebilmekte, yönlendirilebilmekte ve gerekli koruma tedbirleri hızla devreye alınabilmektedir.
Bu model, Türkiye’nin dijital izleme kapasitesini güçlendirmesi bakımından stratejik bir dönüşüm niteliği taşımaktadır. Türkiye, İttifak 8.7 Küresel Ortaklığı kapsamında rehber ülke olarak konumlanmış ve çocuk işçiliğinin sona erdirilmesine yönelik ulusal yol haritasını belirleyen ülkeler arasında yer almıştır.
Tarımda Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi
Mevsimlik Tarımda Çocuk İşçiliğinin Önlenmesi Projesi, 1,5 milyar TL’yi aşan bütçesi ile bütüncül yaklaşımın en görünür örneklerinden biri haline gelmiştir. Proje kapsamında eğitim dışındaki çocuklar yeniden eğitime yönlendirilmiş, ailelere sosyal destekler sağlanmış, yaşam alanları iyileştirilmiş ve tarım aracıları ile yerel aktörlerin kapasiteleri artırılmıştır.
Çocuklara eğitim, kıyafet, kırtasiye, hijyen ve beslenme desteği verilmesi; tarlalarda seyyar tuvalet, güvenlik önlemleri ve geçici yerleşim alanlarının düzenlenmesi gibi uygulamalar projenin önemli bileşenlerindendir. Sosyal ve kültürel etkinlikler, yaz kampları ve mesleki eğitimler ile çocuklar ve aileler çok yönlü olarak güçlendirilmiştir.
UNICEF ile Yeni Nesil İş Birliği
UNICEF ile yürütülen ve bütçesi 5 milyar TL’yi aşan yeni proje, 2 Haziran 2025 tarihinde uygulanmaya başlanmıştır. Proje en az 5 bin çocuğa doğrudan erişmeyi hedefleyen geniş bir çerçeve sunmaktadır.
Program; çocukların eğitim yoluyla güçlendirilmesini, tedarik zincirlerinde çocuk işçiliği risklerinin azaltılmasını, yerel ve ulusal düzeyde aktörlerin kapasite artırımını ve Türkiye’nin BM İş Dünyası ve İnsan Hakları Rehber İlkeleriyle uyumlu politikalarını desteklemeyi amaçlamaktadır.
Sonuç ve Değerlendirme
Türkiye, veri ve saha temelli uygulamalarla desteklenen, dijital izleme kapasitesi güçlendirilmiş, politika ve uygulama bütünlüğü sağlayan ve uluslararası iş birlikleriyle entegre hale gelen model sayesinde çocuk işçiliğiyle mücadelede örnek ülke konumunu her geçen gün güçlendirmektedir.
Buna karşın çocuk işçiliği konusunda kasıtlı şekilde oluşturulan eksik veya hatalı haberler, devlet kurumlarının eşgüdümle yürüttüğü çok yönlü mücadeleye zarar vermeyi hedeflemektedir. Bu nedenle çocuk işçiliği gibi hassas bir konuda tüm aktörlerin aynı sorumluluk bilinciyle hareket etmesi büyük önem taşımaktadır.